بررسي رويكرد مديريت كيفيت فراگير در بهبود بهرهوری سازمانهاي آموزش عالي
چكيده:
با وجود انکه اززمان بحث پیرامون موضوع بهره وری ، تحلیل ها و انتقادات مرتبط با آن بیش از دو دهه می گذرد ولی تاکنون در برخی از کشورها مانند آمریکا رشد بهره وری در واحد های تولیدی از شتاب لازم برخوردار نشده است.واقعیت آن است که حتی رشد آرام بهره وری نیز وقایع مهمی در سازمان ها را موجب می گردد و به همین دلیل بحث، تحلیل، برنامه ریزی، اقدام و چگونگی استفاده از بهره وری در برنامه های بهبود در دستور کار سازمان های پیشرو قرار دارد. سوال اصلی این است که اجرای برنامه های ارتقاء بهره وری در سازمانها بالاخص در موسسات آموزش عالی با چه موانعی روبرو ست و راهکارهای رفع این موانع کدام است ؟
غالبا سرعت نگرفتن رشد بهره وری به کمبود علاقه ، مهارت و انگیزه مردم و کارکنان نسبت داده میشود و یا این که این کندی رشد ناشی ازفقر دانش مدیران وعدم توجه آنان به ضرورت بررسی چگونگی انجام فرایند ها تلقی می گردد.بر اساس بررسی های مولفین بکارگیری "مدیریت کیفیت جامع" ((TQM ،که به بررسی رهبری, برنامه ریزی و بهبود وضعیت کل سازمان می پردازد، یکی از راههای فائق آمدن بر مشکلات موجود در زمینه ارتقاء بهره وری در موسسات آموزش عالی است.
با وجود اینکه مفهوم TQM برای بخش های تولیدی و خدماتی بنیان نهاده شده است،اما به نظر می رسد که در صورت حمایت تئوری ها ، دارای کاربرد های موفقیت آمیزی در بخش آموزش عالی نیزباشد.در این مقاله سعی بر آن داریم تا به مفاهیم بهره وری و نقش و کاربرد TQM در بهبود بهره وری سازمانهای آموزش عالی بپردازیم و به ارائه مطالعاتی که در این زمینه انجام شده و محدودیتهایی که فراروی به کارگیری آن وجود دارد , بپردازیم.
كلمات كليدي :مديريت كيفيت فراگير، كيفيت، بهرهوري، دمينگ،مدل كراسبي، سازمانهاي آموزش عالي.
کاری از
استادیار و مدیر گروه بازرگانی دانشگاه یزد
E-Mail:Dr.saeida@gmail.com
نعیمه دره زرشکی
دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی,جهاد دانشگاهی يزد
E-Mail:n.darehzereshki@gmail.com
ترانوش جعفری
جهاد دانشگاهی يزد دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی
E-Mail:taranooshjafari@yahoo.com
ادامه مطلب
قسمت اول: تاریخچه ی TRIZ
سال 1948 بود که افسری از نیروی دریایی دریای خزر، به نام گنریش آلتشولر، نامه خطرناکی را با این عنوان ارسال کرد: "نامه ای خصوصی برای فرمانده استالین"
نویسنده نامه به رهبر کشورش خاطرنشان کرده بود که در رویکرد اتحاد جماهیر شوری نسبت به نوآوری و اختراع بی توجهی شده است، او در پایان نامه اش به تفکر "غیر قابل پذیرش و تکان دهنده ای" اشاره کرده بود: «تئوری وجود دارد که می تواند به هر مهندسی کمک کند تا اختراع نماید ، این تئوری قادر است نتایج ارزشمندی را خلق کند و دنیای مسائل فنی و تکنیکی را متحول سازد»، پاسخ تند این نامه ، دو سال بعد به دست وی رسید. اجازه دهید این افسر جوان را بیشتر معرفی کنیم.
"گنریش آلتشولر"، 15 اکتبر 1926 میلادی در تاشکند (شوروی) سابق متولد شد.
آلتشولر اولین گواهی نامه ثبت اختراع خود را در روسیه برای دستگاه کوچکی شبیه به زیردریایی، دریافت کرد. این اتفاق زمانی افتاد که وی دانش آموز کلاس نهم بود...
آلتشولر مخترع جوان و موفقی بود، چه عاملی او را به نوشتن نامه ای برای استالین ترغیب و مسیر حرکت حرفه ای او را تخریب کرد و زندگی اش را برای همیشه تغییر داد ؟
به قول خود آلتشولر: «نکته این است که من نه تنها خود اختراع می کردم، بلکه فکر می کردم باید به دیگرانی که می خواهند اختراع کنند نیز کمک کنم»
دانشمندان اعتقاد داشتند اختراع ها از روی اتفاق و به شکل تصادفی انجام می شوند و نتیجه ی یک رخداد پیش بینی نشده یا دستاورد عده ای با گروه خونی متفاوت و ویژه هستند. اما آلتشولر نمی توانست چنین اعتقادی را بپذیرد، اگر روش مشخصی برای اختراع کردن وجود ندارد، باید بالاخره یک نفر پیدا شود و همت کند و برای انجام چنین کاری آستین بالا بزند.
آلتشولر ایده هایش را با هم کلاسی سابقش رافائل شاپیرو که مخترعی در پی کسب موفقیت های بیشتر بود، درمیان گذاشت.........
There was a man who had four sons. He wanted his sons to learn not to judge things too quickly. So he sent them each on a quest, in turn, to go and look at a pear tree that was a great distance away. The first son went in the winter, the second in the spring, the third in summer, and the youngest son in the fall.
مردی 4 پسر داشت.از آنها خواست که یادبگیرند در زندگی راجع به هیچ موضوعی زود قضاوت نکنند. به این منظوراز آنها خواست که هرکدام به نوبت به مکانی دور رفته ومشاهدات خویش را از یک درخت گلابی که در آن مکان بود بیان کنند. پسر اول زمستان ، دومی بهار ، نفر سوم تابستان و کوچکترین پسر پاییز را برای رفتن و مشاهده انتخاب کردند.
When they had all gone and come back, he called them together to describe what they had seen.
پس از بازگشت ، پدر همگی را فراخواند و از آنها خواست تا هر آنچه را که دیده بودند بیان کنند.
The first son said that the tree was ugly, bent, and twisted. The second son said no it was covered with green buds and full of promise. The third son disagreed; he said it was laden with blossoms that smelled so sweet and looked so beautiful, it was the most graceful thing he had ever seen. The last son disagreed with all of them; he said it was ripe and drooping with fruit, full of life and fulfillment.
پسر اول درخت را زشت و خمیده وازکارافتاده توصیف کرد. دومی گفت نه آن درخت پوشیده از جوانه های سبزو سرشار از امید بود. ولی سومی با او مخالف بود و گفت درخت پر بود از میوه هایی که شیرینی و زیبایی آنها کاملا احساس میشد و این دلپذیر ترین چیزی بود که تا به حال دیده بودم. آخرین نفر با نظر بقیه مخالف بود او گفت میوه ها کاملا پخته و پژمرده شده بودند و به نظر میرسید که دیگر این درخت تمام وظایف خود را انجام داده است.
همانطوركه میدانیم يكي از ويژگيهاي دنياي جديد كسب و كار افزايش سطوح رقابت است. سازمانهايي كه خواهان افزايش سهم بازار خود و يا اصولا بقا در چنين فضايي هستند بايد خود را با تغيير شرايط محيط وفق دهند. از اين رو تغييرات زيادي در روشهاي كسب و كار در حال شكل گيري است . يكي از آنها مهندسي مجدد فرايند هاي كسب و كار
(BPR=Business Process Reengineering) است كه مايكل همر آن را طراحي دوباره فرايندهاي كسب و كار به گو نه اي انقلابي براي دستيابي به بهبود چشمگير تعريف مي كند. از آنجا كه نظريه مهندسي مجدد ، نظريه نسبتا جديدي براي بهبود كسبوكار است ، روشها و رويكردهاي آن همچنان در حال توسعهاند و از آنجا كه كاربرد مفاهيم مهندسي مجدد ميتواند شكلهاي مختلفي به خود بگيرد، روشهاي آن نيز از يكديگر متمايزند ، زيرا تاكيد بر روي برخي فاكتورها در يك پروژه مهندسي مجدد تا پروژه ديگر فرق خواهد داشت .
مهندسي مجدد روندي است كه در آن وظيفه هاي فعلي سازمان جاي خود را با فرايندهاي اصلي كسب و كار عوض كرده و بنابراين سازمان از حالت وظيفه گرايي به سوي فرايند محوري حركت مي كند . همين امر موجب سرعت بخشيدن به روند كسب و كار و كاهش هزينه ها و در نتيجه رقابتي تر شدن سازمان مي شود. رويكردها و روشهاي متفاوتي توسط محققان براي مهندسي مجدد ارائه شده است . امروزه روشهاي همر و چمپي و داونپورت ازبقيه بيشتر مورد استفاده قرار مي گيرند.
یکی از ابزارهای مدیریتی دیداری است که می توان به کمک آن در یک نگاه وضعیت عملیات تولید را درک نمود.
هرگاه در خط تولید شرایط غیر عادی ای بروز یابد آندن بلافاصله با ارسال علائمی بروز این شرایط را اعلام می دارد.
یک آندن (در ژاپن آندن بمعنای چراغ است) میتواند نشان دهنده این موارد باشد:
- وضعیت تولید (مثلا اینکه کدام ماشین در حال کار کردن است)
- وجود شرایط غیر عادی (مثل خرابی ماشین آلات یا مشکلات کیفی و ...)
- ضرورت انجام عملیات لازمی همچون آماده سازی.
همچنین یک آندن می تواند از طریق مقایسه تولید واقعی با تولید برنامه ریزی شده وضعیت تولید را نشان دهد.
آندن میتواند یک یا چند چراغ بر روی یک تابلو که هرچراغ مربوط به یک ماشین یا عملکرد باشد و روشن شدن آن به رنگ قرمز وبه معنی مشکل در آن ماشین یا عملکرد خاص است باشد
معمولا سبز بودن چراغ به معنی عادی بودن شرایط وقرمز بودن آن به معنی وجود مشکل است
زهراست آبروی عالم و عالم فدای او علت برای خلق بنی آدم و آدم فدای او
گر امر کند خدای ، بی چون و چرا خود می کنیم سپر که عدو نشنود نوای او
آنقدر به ناله بگرییم و آه سر دهیم تا اشک ما به زخم تنش بشود چون دوای او
(بیواره)
